ErdeneBatHaan (1888-1948)

ЭРДЭНЭБАТХААН, Нэр Эрдэнэ, овог Батхаан 1921 оны 3 дугаар сарын 24-нд Монгол Улсын Засгийн газрын нарын бичгийн анхны дарга, 1924-12 сараас 1928-11-16 хүртэл Ардыг гэгээрүүлэх хоёрдох яамны сайд. Германы тагнуул гэх хилс хэргээр 1930 онд Ленинградад цөлөгдөн, 1937 онд баригдаж сураггүй болсон. Охин Эрдэнэбатын Оюун Монголын уран зохиолын жүжгийн нэрт зохиолч.Италд байсан Оросын нэрт зохиолч Максим Горкийд захиа бичин уран зохиолын орчуулгын талаар хариу захиа авч байсан.

 

Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газар (Тамгын газар) 1921 онд Засгийн газрын нарийн бичгийн дарга нэртэйгээр байгуулагдсан. ЭРДЭНЭБАТХААН 1921 оны 3 дугаар сарын 24-нд Монгол Улсын Засгийн газрын нарын бичгийн анхны даргаар томилогдон ажиллаж байсан.  1924-12 сараас 1928-11-16 хүртэл Ардыг гэгээрүүлэх хоёрдох яамны сайд. Ардын засгийн анхны дунд сургуулийн (1923 онд 8 жилийн анхны сургууль) анхны 35 сурагчыг Герман, Франц улсад явуулах тушаалыг гарган удирдан авч явсан. ЭРДЭНЭБАТХААН 1888 онд Буриадад төрсөн 1914 онд (26 нас) Нийслэл хүрээнд ирж багшилан хувьсгалын үйл хэрэгт гар бие оролц сон. 1918 онд (30 нас) охин нэрт зохиолч Оюун мэндэлжээ. 1920 онд (31 нас) Сургуулийн хүүхэд сонирхон унших сургал бичиг 1-р дэвтэр гэсэн 1 төгрөг 50 мөнгөний үнэтэй ном бичин 5000 хувь хэвлүүлсэн. 1921 оны (33 нас) 3 дугаар сарын 24-нд Монгол Улсын Засгийн газрын нарийн бичгийн анхны даргаар томилогдон ажиллаж байсан.  1921 оны (33 нас) 11 сард Монгол-Оросын найрамдлын гэрээний тул Д.Сухбаатар, Солийн Данзан нарийн орчуулагчаар зөвлөгчөөр, Монголийн төлөөлөгчдийн багийн гишүүн болж Москва орсон. 1924 онд (36 нас) Улсын бага хурлын гишүүн, мөн Гэгээрлийн сайд болсон 1924-12 сараас 1928-11-16 хүртэл Ардыг гэгээрүүлэх хоёрдох яамны сайд (анхны сайд Онходын Жамян) 1926 онд (38 нас) Ардын засгийн анхны дунд сургуулийн (1923 онд 8 жилийн анхны сургууль) анхны 35 сурагчыг Герман, Франц улсад явуулах тушаалыг Эрдэнэбатхаан гарган удирдан авч явсан. 1929 онд (41 нас) Баруунтан хэмээгдэж хилс хэрэгт орсон. 1930 онд (42 нас) Ленинград хотноо эрдэмтэн Ж.Цэвээний хамт  цөлөгдсөн. Тэнд Дорно дахин судлалын институтэд багшилж байсан. 1933 онд (45 нас) Эрдэнэбатхаан, зохиолч Ц.Дамдинсүрэн тэр сургуульд сурч байхад хамт байжээ. 1937 онд (49 нас) Орост баригдан хорих лагер, шоронд ороод сураг тасарсан. 1948 онд (60 нас) Нас барсан хэмээн бичигдсэн. Эрдэнэбатхан, эрдэмтэн Жамсрангийн Цэвээн  нэгэн адил Шинэ Монголийн боловсролын төлөө Холбоот улс болон, КГБ, Монголийн Ногоон малгайтануудийн гарт алтан амиа алдсан. 1924 онд Монголийн Гэгээрлийн сайд байх богино хугацаандаа Монголын шинэ соёл боловсролин тул асар ихийг бүтээсэн. Герман Францад суралцах оюутнуудийг сонгох, тэдэнд асар их анхаарлаа хандуулж тусалсан. Тэрээр орчин цагийн боловсролын суурийг ийнхүү тавиж өгсөн гавъяатай билээ.   Zohiol buteelees Reader for Mongolian schools in the 1920's./ Monggol Ulus-un Arad-i Gegeregulku Yamun-aca, Batukhan, Erdeni,; 1888-1948., Surgaguli-yin keuked-un sonirqan ungsiqu surgal bicig,

1. S.Sandag, H.Kendall, Poisoned Arrows, 2000, USA. Sanders, Historical dictionary of Mongolia, 2003