Монгол хэлний толь зүйч, угсаатны зүйч, Ядамжавын Цэвэл

BIOGRAPHY OF MONGOLIAN FAMOUS PEOPLE
 

 Монгол хэлний товч тайлбар толь 1963 оны 12-р сарын 9
эрдэм шинжилгээний ахлах ажилтан Я. Цэвэл зохиож, X. Лувсанбалдан редакторласан 30 мянган үгтэй 

   

 

 

     
   

 

 
JYadamjav Tsevel (1902-1984) 
 
 
 

 

 

 


Монгол хэлний толь зүйч, угсаатны зүйч, Ядамжавын Цэвэл
 
1946 онд Шинжлэх ухааны хүрээлэнгийн жинхэнэ гишүүн
 
 

зохиогч Я.Цэвэл, редактор Х.Лувсанбалдан

 

Timeline
1902 онд Сайн ноён аймгийн Чин зоригт Номун ханы Хан хутагтын шавь одоогийн Баянхонгор аймгийн Галуут суманд төрсөн. Хүү Ц.Шагдарсүрэн хэл шинжлэлийн эрдэмтэн.
Монгол хэлний үгийн бүрэлдэхүүний тухай, Монгол бөхийн тухай, Монгол цагаан идээ, Монгол албан бичгийн уламжлал, Монгол хэлний товч тайлбар толь, Монголчуудын хоол хүнсээ бэлтгэж боловсруулах арга барилын тухай тэмдэглэл зэрэг ном зохиол бичсэн

 
13. Монгол үгийн тайлбар толь бичиг
Судар бичгийн хүрээлэнгээс Шагжид даалгаж хийлгэсэн бичмэл. Хэвлэгдээгүй.
Уг нь Монголын үсүг-ун хураасан бичиг гэдэг толь бичгийн нэгэн бүрэн ижид хорин нэгт тайлбар толийн тайлбарыг хуулан бичиж, зүйл хуваасан тэр тайлбар толийн үгийг цагаан толгойн дэсээр дараалсан толь болгосон зүйл. Гучин хэдэн оны үес зохих дээд газргн тогтоолоор Хүрээлэнд монгол үгний тайлбар зохиох ажил даалгасанд, дуун ухааны тасагт толийн комисс байгуулж, түүнээ Шагж, Өмнөговийн Өлд ДОрж Баточир шадар, Аеэ гэж алдаршсан манжич монголч Авармид, Я.Цэвэл, Мэргэн Гомбожав, Цэ Дамдинсүрэн, Ринчен тэр комисст ажиллаж Гучин зургаат гэдэг тайлбар толийн үгийн бүх тайлбарыг урдаар шошгонд хуулан бичиж дуусгаад, комиссийн гишүүдийин нэг хэсэг нь тэр гучин зургаатын тайлбарыг засах нэмэх зэргээр боловсруулж, зарим нь тэр толин амьтан ургамал, чулууны зэрэг нэрийг европын хэлээр чухам юу болохыг нангиад үсгээр нь нангиад, франц, нангиад англи, нангиад орос зэрэг толиор магадлан олж, орчин үеийн тайлбарыг орос нэвтэрхий толь бичиг зэргээс харж хих ажлыг бэлтгэж байсан. Чингэсээр, Баточирын зэрэг өвгөн бичгийн хүмүс уг ажлаа гүйцэлгүй, насны хэмжээ гүйцээд, тэр хийж байсан толийн бүх материал ганц Я.Цэвэлийн гар дээр тунасан нь, хорь гаруй жилийн эцэст одоо сая нэг ном болоход дөхөж, монгол үсгээр бичсэн зүйлийг кирилл үсгээр буулган, үлдсэн үгий нь бас монгол үсэг хадаж, хэвлэхэд бэлдэж байгаа нь, ардын засгийн үеийн анхдугаар монгол тайлбар толь болох гэж байна..

Б.Ринчен, Монгол бичгийн хэлний зүй ном, тэргүүн дэвтэр, 1964 он
(Жич: 1966 онд Монгол бичгийн хэлний зүй номын хэлбэр судлал нэртэй 3-р ботийг шатаажээ)

Монгол үгний тайлбар толь зохиох комиссийн гишүүнээс одоо ганц Я.Цэвэл үлдэж, нөхдийнхөө ажлыг эвлүүлэн, шувтаргыг нь үзэх санаатай оролдож байна. (2-р боть тал 19)

 

GO BACK TO WEBSITE

Batmunkh.Ts Mongol Internet Contact to daanjuur@yahoo.com